Jismoniy madaniyatda o’quv ishlarini rejalashtirish (5 9 sinflar)

Tavsif

Jismoniy madaniyatda o’quv ishlarini rejalashtirish (5-9 sinflar) MUNDARIJA: KIRISH ………………………………………………………………………….3 I.BOB.JISMONIY  TARBIYA   FANI BO`YICHA   O`QUV-  TARBIYA JARAYONINI  REJALASHTIRISH   (5-9 SINFLAR)……………………..…5 1.1.Jismoniy tarbiya fani bo`yicha rejalashtirish shartlari………………………...5 1.2.Jismoniy  tarbiya  darslarida  ishlarni  rejalashtirish guruhlari……………….8 1.3.Maktab  dasturi   bo`limini rejalashtirishning   uch  usuli……………………11 I.BOB.MAKTAB YOSHIDAGI BOLALAR JISMONIY TARBIYASI……..16  1.1.Maktab yoshidagi bolalar jismoniy tarbiyasi. ……………………………….16 1.2.Darsning tuzilishi va darsga vazifa ko’yish turlari. O’quv kun tartibida  sog’lomlashtirish tadbirlari. Darsning vazifalari va maqsadi…………………… 17 1.3.Jismoniy tarbiya mashg’ulotlari - o’quv ishlarining asosiy shakli sifatida….21 Xulosa ……………………………………………………………………………24 Foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………26           KIRISH Kurs ishining  dolzarbligi:  Kurs ishida  jismoniy tarbiyaning o‘quv jarayonida maktab o‘quvchilarining jismoniy holatini baholash tizimlarini takomillashtirish va ulardan foydalanish masalalari muhokama qilinadi. Oxirgi yillarda maktab o‘quvchilarining jismoniy tiklanishi jarayonida jismoniy holatni kuzatish tizimlarini joriy etish va ulardan foydalanishga qiziqish bo‘lganiga qaramay va bolalarning jismoniy holatining pastligini hisobga olgan holda, jismoniy holatni kuzatish tizimlarini ishlab chiqish va joriy etish davom etmoqda va bu jarayon o‘z navbatida ushbu jarayonlarni modernizatsiyalash yo‘lidagi o‘ta dolzarb muammolarni hal qilish va yechimlarni topishni talab qiladi. Muallif tomonidan o‘tkazilgan eksperiment jarayonida maktab o‘quvchilarining jismoniy holatining axborot ko‘rsatkichlari aniqlanadi va tasdiqlanadi. Muallif tomonidan bolalarning jismoniy holatini nazorat qilishning ko‘rsatkichlarini tartibga solish va aniqlash uchun diagnostika bloki, axborot bloki, multimedia bloki, “Sport maydonchasi“ bloki, “O‘z-o‘zini nazorat qilish kundaligi“ bloki kabi beshta mustaqil blokdan iborat bo‘lgan tizimni kiritildi. Ko‘rsatkichlar boshqaruv tizimining asosini tashkil etadi. Jismoniy tarbiya jarayonida o‘quv jarayonida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari masalalari ochib berilgan. Jismoniy holatni kuzatish uchun avtomatlashtirilgan tizim taklif etiladi. Tizim modullik bilan ajralib turadi va integral yondashuvga asoslangan So’nggi vaqtlarda yosh avlodning jismoniy tarbiya va sport bilan shug’ullanishida an’anaviy va anchadan beri amalda qo’llaniladigan shakllari endi zamonaviy talablarga javob bermasligi va uni yanada samarali shakllarga aylantirish zarurligi tobora ko’proq anglanilmoqda. Shundan kelib chiqib, innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalangan holda jismoniy tarbiya va sport ishlarini tashkil etishning yangi g’oyalari va yondashuvlarini izlash zarurati tug’iladi. Harakat samaradorligini oshirishning eng samarali usuli bu jismoniy faollikdir. Jismoniy tarbiyaning mazmuni moddiy, estetik va ma’naviy qadriyatlarning majmuasi bilan ifodalanadi. Jismoniy tarbiya mashg’ulotlarining natijasi - bu jismoniy tayyorgarlik va ko’nikmalar, qobiliyatlarining mukammallik darajasi, hayotiy kuchlarning yuqori darajada rivojlanishi, sport yutuqlari, axloqiy, estetik, intellektual rivojlanish, sog’lom turmush tarziga yo’naltirishdir. Umumta’lim maktablarida jismoniy tarbiya va sport ishlarining asosiy maqsad va vazifalari bugungi kunda o’quvci yoshlar o’rtasida jismoniy madaniyatni oshirish, sog’lom turmush tarziga tayyorgarlikni shakllantirish, sport mashg’ulotlariga qiziqishni rivojlantirish, jismoniy mashqlarni muntazam bajarish, axloqiy, hissiy, intellektual, ijtimoiy-madaniy va estetik shaxsiyatni, ijodiy qobiliyat va kognitiv ehtiyojlarni shakllantirish va rivojlantirishga qaratilgandir Kurs ishining maqsadi: Kurs ishida maktab jismoniy tarbiya tizimida sport o’yinlaridan foydalanishning asosiy yondashuvlari tahlil qilingan. Umumta’lim maktabida sport bilan shug’ullanishning eng muhim maqsadlari - o’quvchilarni sport o’yinlari va mashqlarining turlari bilan tanishtirish, to’g’ri texnikaning asosini qo’yish. Kurs ishining  vazifalari:  Maktabda jismoniy tarbiya vositalari yordamida o’quvchilarining jismoniy tayyorgarligi samaradorligini oshirish texnologiyasi ustida ish olib borgan olimlarning adabiyotlari o’rganilib, yangi metodika ishlab chiqildi va  maktab o’quvchilarining   jismoniy tayyorgarlik samaradorligini oshirishga   erishildi.         I.BOB.JISMONIY TARBIYA   FANI  BO`YICHA  O`QUV-  TARBIYA  JARAYONINI REJALASHTIRISH   (5-9 SINFLAR)   1.1.Jismoniy tarbiya fani bo`yicha rejalashtirish shartlari Olib borilgan   pedagogik   tadqiqotlar,   o`rganilgan  nazariy  bilim   hamda   tajribalarning   ko`rsatishicha,  o`z o`quv-tarbiya  jarayonini   to`g`ri  rejalashtirgan  pedagoglar  yuqori  natijalarga   erishadilar.  Ishlab chiqilgan  rejalar   o`qituvchiga uzoqqa  qarash  imkonini  beradi,  maqsad   va aniq   vazifalarni    belgilab olishi  uchun  zamin yaratadi,  qo`yilgan   vazifalarni hal etish  yo`llarini   va ko`proq  samaradorlik manbalrini   ko`zda  tutadi. Rejalashtirishning   aniq  hujjatlarini     tuzib chiqishda  o`qituvchi-pedagog    qator    talablarga    rioya qilishi  shart. 1. Rejalar  xalq  va  hunar- texnika  ta`limi,  rahbar   tashkilotining   qarorlari  va  me`yoriy   hujjatlariga   muvofiq bo`lishi  kerak.   Ular  davlat   rejasi  asosida jismoniy  tarbiya   tizimining  bo`g`inlari     uchun tuziladi.  Hamma   o`quv rejalar   jismoniy   tarbiyaning umumiy   maqsadlariga   muvofiq  hamda  xalq ta`limi  vazirligi  tomonidan ishlab  chiqilgan  metodika  tavsiyanomalariga    muvofiq  bo`lishi lozim. 2. Rejalashtirish  jarayonida  jismoniy   tarbiyaning  umumiy   va  metodik  uslubiy   asoslaridan  kelib chiqish  kerak.   Rejalashtirish   jarayonida  asosiy   tamoyillar- printsiplarni  amalga   oshirish  uchun  qulay  imkoniyatlar  bo`ladi:   shaxsni   har  tomonlama rivojlantirish,   jismoniy   tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot   bilan  bog`liqligi,   muntazamlik, qulaylik,  mustahkamlik   va yuksalish.  Shulardan   qaysi  biri  sog`lomlashtirish  samarasini bersa  va   shug`ullanuvchilarga    har  tomonlama  ijobiy  ta`sir  etsa,  shunisiga  keng   yo`l ochib beriladi.   O`rta  Osiyo tabiiy  iqlim  sharoitida  yillik  dars  soatlarining    ko`proq qismini   ochiq  havodan   o`tkazishni rejalashtirgan  ma`qul. 3. Rejalashtirishga   qo`yilgan  asosiy   talab uning  maqadga   muvofiqligi va  kelajagi  birligidir. Ma`lum  sikl  rejasi  dars  seriyalari,  yil,   chorak   oldingi   sikllarga  asoslanishi    va bajariladigan  ishga   tayyorlashi kerak. 4. Reja amalga oshiriladigan  bo`lishi  kerak.  Rejalashtirishda  o`quvchilar  sonini,    ularni  jismoniy   tayyorgarligini,  maktabning shart-sharoitini,  moddiy    texnik  ta`minlanganligini,  faslni  va boshqa talablarni   hisobga  olish zarur.  Shu  shart va  talablardan qaysi  biri mavjud  bo`lsa,  o`quv   dasturidan   biroz chetlangan   bo`lsa  ham,    shularni rejalashtirish zarur.  Bu  yerda   ma`lumki,    imkoni  bo`lmagan  materiallar soati   imkoni  borlarga beriladi.   Lekin   shuni   unutmaslik   kerakki, har bir  o`qituvchi  ish jarayonida   asta-sekinlik  bilan  shug`ullanuvchilarga   sharoit  va   imkoniyat  yaratib berishi  kerak.  Bunday  holatlar  ko`pincha  dastur   bo`limiga  yangi talablar    kiritilganda   bo`ladi. 5. Rejalashtirishning    aniqligi o`rgatish  bosqichlarini,  ularning vazifalariga mosligi  bilan   ifodalanadi.  Ko`p mashqlar  ichidan  eng zaruriysini, har tomonlama  mukammal  yoki pedagogik  samaradorlikni   ta`minlaydiganlari  tanlab olinishi    zarur.  Rejalarni tuzishdan  oldin  o`qituvchi zarur  axborotlarni   to`plab, tayyorgarlik  ishlarini   bajarishi kerak.   Bu axborotlar   o`quv  materiallarini,   manbalarni  va  ish  shakllari, o`tish  tartibini   belgilab beradi.    Har  bir jismoniy  tarbiya   fani o`qituvchisi   jismoniy  tarbiya  bo`yicha  o`quv  dasturlarini  yaxshilab    o`rganishi  kerak.  Bu  shuning  uchun  har  bir  sinf uchun,  bu  mashqlarni   o`zlashtirib  olishda  vazifalarni aniq  belgilash  zarur.  Bundan   tashqari,   dasturni o`rganishda  o`quv  materiallarining    sinfdan-sinfga   o`tadigan izchilligini   ta`minlash   imkonini  beradi.  O`quvchilar   tarkibini, sog`ligi darajasini,  texnik   va  jismoniy     tayyorgarligini  o`rganish, bunday    ma`lumotlarni  hujjatlarni  o`rganish orqali  olish mumkin.  Ayniqsa,  o`quvchilar  bilan suhbatlar  boy ma`lumot beradi. Jismoniy tarbiya   bo`yicha  o`tgan yillar   davomida   qilingan ishlar   va  maktabning   moddiy   bazasini   hisobga  olish, uni   rivojlantirish   va  takomillashtirish  yo`llarini   aniqlash  zarur. Maktab   rahbariyati    va pedagoglar  jamoasining    tarbiyaga bo`lgan   munosabatini  aniqlash  uchun   maktabning umumiy   ish  rejasi bilan  tanishish  zarur. Jismoniy tarbiya   darslari  bo`yicha  o`quv  rejasini  tuzishda  viloyat  va  tumanning  ob-havo sharoitini   o`rganish  zarur.   Ko`pincha   bular  bir-biridan farq  qiladi. Tuman   va  viloyatning ommaviy   sport   tadbirlarini   kalendari bilan  tanishish  zarur. Bunday    axborotlar  o`qituvchiga  dastur   bo`limlarini  nabatma-navbat   o`tishini aniqlash    uchun  zarur.   Yetakchi  jismoniy  mashqlar  turlarini   va ish   shakllarini   aniqlash uchun   o`qituvchi  maktab,  aholi   yashayotgan   texnik  sport  va  jismoniy   tarbiyaga oid  an`analarni   o`rganadi,  o`quv  tarbiya    ishlarining samaradorligini   oshirish   yo`llarini belgilaydi.  O`z  o`rnida  shuni ta`kidlab  o`tish  kerakki,  jismoniy  tarbiya  darslarida  ishlarni  rejalashtirish   ikki guruhga bo`linadi: 1. Davlat  hujjatlari. 2. Davlat   hujjatlari  asosida  o`qituvchi   tuzgan  hujjatlar. Birinchi galda   rejalashtirish   ishlarida davlat  hujjatlarini   ko`rib  chiqamiz:   O`zbekiston   Respublikasi   Xalq  ta`limi standartlari  (DTS)   va o`quv  dasturi. O`quv dasturi  “Jismoniy   tarbiya” faniga   yillik  soatlarning  hajmi belgilab  berilgan. Jismoniy   tarbiya   majmuasi   maktabda   “Alpomish”  va  “Barchinoy”          jismoniy tarbiya  bo`yi cha  o`quv dasturlariga   asoslanadi.  DTSlari o`quv  dasturi   “Jismoniy mashqlar,   jismoniy  hujjatlarini  rivojlantirish  uchun  mashqlar,  jismoniy   jihatlarni   rivojlantirish  uchun  mashqlar,   fanlararo   aloqa  uzviylik  talablari  belgilab berilgan”.  “Dastur  tayyorlashda   birinchi  navbatda   jamiyatning  sotsial  (ijtimoiy) buyurtmasi,  ya`ni   jamiyat  talab  ehtiyojlari  hisobga  olinadi.  Maktab bitiruvchilarining  jismoniy  tayyorgarligi  talablari “Alpomish”  va    “Barchinoy” majmuida   o`z   aksini  topgan, shuni   yodda  tutish  kerakki,  dastur   alohida   sport turlaridan iborat  emas,  shuning uchun  dastur  bo`limlaridagi  vazifalarni  bir  marotabada,  sharoit, imkoniyat  hamda   mavsumlarni  hisobga   olgan  holda hal etib  borish   zarur”. 33 1.2.Jismoniy  tarbiya darslarida   ishlarni  rejalashtirish guruhlari Jismoniy tarbiya   bo`yicha  o`quv  dasturlari  doimo  takomillashib,  vaqti bilan  o`zgarib  boradi.  Maktab   dasturining  o`zgarish sabablariga  quyidagilar  kiradi: -o`quv  dasturida  o`zgarishlar  bo`lsa; -o`quv sport  bazasining   birmuncha yaxshilanishi,  fan  yutuqlari va  ilg`or   tajribalarni o`quv  jarayoniga  qo`llash; -o`quvchilar ma`lumotining   oshishi,  metodikaning takomillashganligi, o`quvchilarning  tayyorgarlik   darajasi; - jismoniy tarbiyada  yangi  vazifalarning qo`yilishi  izlanishga   chaqiradi  va  yangi  maqsadlarni  hamda ish  usullarini  qo`llashni talab etadi.  DTS   va o`quv  dasturining  uqtirish xatini  sinchiklab   o`qish zarur, chunki  unda  o`qituvchi  uchun  eng   zarur va  muhim  ma`lumotlar mavjud.  Biroq  dastur qanday  takomillashgan  bo`lmasin, bu  hujjat   “jismoniy  tarbiya”    fanini   maqsadini,  o`quv  materialini  va  mazmunini  belgilovchi   hujjatdir.  Eng  muhimi,   uni amalga  oshirishda   yuqori  natijalarga  erishish  zarur.  Jismoniy tarbiyaning   hamma  shakl va  turlari   shunga qaratilgan.  Shuning  uchun o`qituvchi   o`quvchilarning   jismoniy tarbiya   darslarini  bilimdonlik  bilan   rejalashtirishi  kerak. O`qituvchilarning  ko`p  yillik  tajribalari  shuni  ko`rsatadiki,  jismoniy tarbiya  darslaridan  qo`yilgan  vazifalarning  samaradorligi  tizimini tashkil   etish zarur.  Bu  tizim qator  rejalarni   mantiqiy  bir-biriga   bog`lab,   tugallangan hisoblanadi.   Bularning har biri  o`z  funktsiyasiga ega.   Bir  butun  olganda   jismoniy   tarbiya jarayonini   maqsadga  muvofiq qilib  tashkil  etish  imkonini  beradi.  Bu tizim   quyidagi  hujjatlarni    o`z ichiga  oladi: a) yillik o`quv-tarbiya  ishlarining   reja-grafigi; b) dastur  materiallarini   darslarga   taqsimlash rejasi,  ish  reja va  dars  konspekti. O`quv-tarbiya  ishlarining   reja  grafigi. Bu  barcha  parallel sinflar  uchun   bir yilga  tuziladi.  Uning asosiy  vazifasi  bir tekis,  o`quv   materialini    maqsadga muvofiq  qilib   taqsimlash va  yillik  ishni tartibga  solishdir.  Grafikni tuzib  chiqish  o`quv meteriallarining   tahlilidan   boshlanadi. Bu   asosiy   mashqlarni aniqlash,  vaqtni   hisobga  olish, ularni   o`zlashtirish  uchun zarurdir.  Hozirgi   dastur  tahlili shuni   ko`rsatdiki,   mashqlar har bir    sinfda   aniq qo`yilgan.  Vaqtni  taqsimlab chiqishda    mashqlarni  murakkabligini  va  o`quvchilar  tomonidan   shu mashqlarni  o`zlashtirishning  qiyinligi  bilan bog`liq  bo`lgan   tomonlarni  hisobga   olish zarur. Dastur  o`z  ichiga  yoshlarda  jismoniy    sifatlarni  tarbiyalash vazifasini,    dars  hajmini,  yillik  vazifalarni  hal   etish uchun   o`rgatishning   aniq vazifalarini,   tarbiya   va  sog`lomlashtirish  ishlarini  oladi.  Bu  dastur   o`rgatishning   eng  qulay varianti,   nazorat- sinov  vaqtini  ko`rsatishi,  mustaqil  mashg`ulotlar  vazifalari  va  manbalari  hisobiga   kengayib boradi. O`quv o`rgatish   dasturi   o`quv faoliyatini  samaradorlik   bilan boshqarish  imkonini  beradi. O`quv  materialini  o`rgatish jarayonida  o`quvchilar   mustaqilligini  va faolligini  oshiradi,   o`rgatish vaqtidan   ongli  foydalanish imkonini  beradi.  Ana endi,  o`quv  dasturini  tuzish  bosqichlarini  ko`rib  chiqamiz. Birinchi bosqich   jismoniy   sifatlarni   rivojlantirish    ishi  uchun mashqlarni  tanlashni  o`z ichiga  oladi. Ikkinchi   bosqich  o`rgatishning  ko`p yillik   vazifalarini  aniqlashdan iborat.   Ko`p   yillik vazifalarni  aniqlab  borish, o`quv  materiallarining   izchilligini va  o`zaro  aloqasini   aniqlamog`i  zarur.  Mashqlarni  o`rganish  jarayoni   spiral bo`yicha  tashkil  etiladi: har bir  yangi  aylanishda,   navbatdagi  o`quv  yilida yangi  materialni   o`rganish uchun   asos  bo`lib  xizmat  qiladigan   harakat  tajribalarini   muntazam ravishda  qo`llash  maqsadga muvofiqdir. Uchinchi  bosqich,  yillik  o`rgatish  vazifalarini shakllantirishdan    iborat. O`qituvchi   ma`lum  sinfda o`rganiladigan   mashqlarning    darajasini  aniqlash  lozim,   agar  u  bir   necha  sinflar   uchun dasturda   ko`rsatilgan bo`lsa,  bunday   mashqlarga  yugurish,   sakrash,  akrobatik  va  boshqa   mashqlar qiladi. To`rtinchi bosqichda   yillik  vazifalarni   hal etish uchun  zarur  bo`lgan  darslar  hajmi  hisoblab   chiqiladi. Beshinchi  bosqich  ko`p   mehnat   talab  qiladi,  dars  vazifalariga  aniqlik   kiritishdan,  ularni  hal etish  uchun  manba  tanlash,   o`rganiladigan  harakat-faoliyat  qismlariga  yordamchi    mashqlarning   qaytalanish  sonini   belgilash   va  ularni   bir   butun qilib  o`rganishdan   iborat. Maktab dasturi   bo`limini  rejalashtirishning   uch usuli  ma`lum:   parallel,  ketma-ket  va  aralash.  Dastur  materiallarini  parallel   o`tishda  dasrlarda  har  xil bo`limlardan  materiallar  kiritiladi.   Bo`limni  ketma-ket  o`tish yuqori    sinflarda  amalga   oshiriladi  va  yengil  atletika, sport  o`yinlari,   gimnastika va  boshqa   mashqlar navbatma-navbat   hal  etiladi.  O`quv  materialini   aralash rejalashtirish  deganda   birinchi va  ikkinchi  usulni  birga   qo`shib  olib borish tushuniladi,  ya`ni   ba`zi  bir   bo`limlar   parallel;  ba`zilari   alohida   o`rganiladi. Yuqorida sanab   o`tilgan   usullarning  har biri   o`zining   ijobiy va  salbiy   tomonlariga  ega. O`rta  sinflarda   parallel  usulini  qo`llash    yaxshi  natija  beradi.   O`quv materialini   parallel  usulda o`tish  birmuncha   yuksaklikka olib   keladi.  U  harakat   faoliyatlarini    shakllantirish  imkonini beruvchi   manbalarni    uzoq   qo`llash  orqali   o`rgatishning   samaradorlik   xususiyatini oshiradi.   Bulardan  tashqari,  bunaqa  rejalashtirish  darslarni  xilma-xil  tashkil   etish imkonini  berib,  qiziqarli  qiladi.  Ammo   bu  holat  sinchkovlik bilan  tayyorgarlik   ko`rishni talab  etadi.      Usmonxo`jayev T  ,Tursunov O`. Jismoniy tarbiyanazariyasi va uslubiyoti T.,  “O`qituvshi”. 2004y 139-b

Hujjat haqida

Kategoriya

Kurs ishlari | Jismoniy tarbiya

Format

DOCX

Hajmi

32 bet

Fayl hajmi

46.92 KB

Muallif

Soffchi PhD

Qo'shilgan

12.07.2025