Gibridlanish
Tavsif
Gibridlanish — bu atom orbitallarining aralashib, energetikasi teng bo‘lgan yangi gibrid orbitallar hosil bo‘lish jarayonidir. Bu tushuncha molekulalarning shakli, bog‘ uzunligi va bog‘ burchaklarini tushuntirish uchun qo‘llaniladi. Gibridlanish birinchi marta L.K.Pauling tomonidan kiritilgan. Gibridlanishning asosiy xususiyatlari Atomning s, p va ba'zan d orbitallari birikib yangi gibrid orbitallar hosil qiladi. Gibrid orbitallar energiyasi va shakli bo‘yicha bir xil bo‘ladi. Gibrid orbitallar molekuladagi bog‘larning burchaklarini belgilaydi. Gibridlanish ko‘proq kovalent bog‘ hosil bo‘lishida uchraydi. Gibridlanish turlari sp-gibridlanish 1 ta s va 1 ta p orbita aralashadi → 2 ta gibrid orbitals Molekulaning shakli: chiziqli Bog‘ burchagi: 180° Misol: BeCl₂, CO₂ sp²-gibridlanish 1 ta s va 2 ta p orbita aralashadi → 3 ta gibrid orbitals Molekula shakli: uchburchak tekis Bog‘ burchagi: 120° Misol: BF₃, C₂H₄ sp³-gibridlanish 1 ta s va 3 ta p orbita aralashadi → 4 ta gibrid orbitals Molekula shakli: tetragonal (tetraedrik) Bog‘ burchagi: 109,5° Misol: CH₄, NH₃, H₂O sp³d-gibridlanish 1 s + 3 p + 1 d orbitasi → 5 ta gibrid orbitals Shakli: trigonal bipiramida Burchaklar: 90° va 120° Misol: PCl₅ sp³d²-gibridlanish 1 s + 3 p + 2 d → 6 ta gibrid orbitals Shakli: oktaedrik Burchak: 90° Misol: SF₆ Gibridlanishning ahamiyati Molekulalarning shaklini (geometriyasini) aniqlaydi. Kovalent bog‘larning hosil bo‘lishini tushuntiradi. Bog‘ burchaklarini aniq belgilaydi. Organik kimyoda karbon atomining bog‘lanish qobiliyatini tushuntirishda asosiy tushuncha hisoblanadi.
Hujjat haqida
- Kategoriya
- O'quv qo'llanmalar | Kimyo
- Format
- PPTX
- Hajmi
- 20 bet
- Fayl hajmi
- 2.04 MB
- Muallif
- Shohislom Tolipov
- Qo'shilgan
- 15.11.2025
